Eusébio – Czarna Pantera z Benfiki

Kim był

Eusébio da Silva Ferreira urodził się 25 stycznia 1942 roku w Lourenço Marques, w ówczesnym Mozambiku portugalskim, a zmarł 5 stycznia 2014 roku w Lizbonie. Grał jako środkowy napastnik. Nazywano go „Czarną Panterą” oraz „Czarną Perłą z Mozambiku”.

Karierę zaczynał w klubie SC de Lourenço Marques, z którym w 1960 roku zdobył mistrzostwo Mozambiku. Do Europy trafił w 1961 roku, do lizbońskiej Benfiki – i z tym klubem związany był przez resztę swojej europejskiej kariery.

W meczach oficjalnych zdobył 692 udokumentowane bramki. Karierę klubową zakończył w 1978 roku, po epizodach w klubach Ameryki Północnej.

Benfica

Z Benfiką zdobył dziesięć tytułów mistrza Portugalii i pięć krajowych pucharów. W latach 1964–1968 oraz w 1970 i 1973 był królem strzelców portugalskiej ligi, a w 1968 i 1973 otrzymał Złoty But dla najskuteczniejszego ligowego strzelca Europy.

W jego czasach Benfica pięciokrotnie dochodziła do finału Pucharu Europy, wygrywając rozgrywki w 1961 i 1962 roku. To okres, w którym portugalski klub realnie należał do ścisłej europejskiej czołówki – a nie bywał w niej gościem.

Przed stadionem Estádio da Luz stoi jego pomnik. Po zakończeniu kariery Eusébio pozostał związany z klubem i należał do jego sztabu szkoleniowego.

Mistrzostwa świata 1966

W reprezentacji Portugalii grał w latach 1961–1973: rozegrał 64 spotkania i zdobył 41 bramek. Jego reprezentacyjny rekord strzelecki przetrwał aż do 2005 roku, kiedy pobił go Pedro Pauleta.

Mistrzostwa świata w Anglii w 1966 roku były jedyną wielką imprezą w jego karierze reprezentacyjnej. Portugalia zajęła wtedy trzecie miejsce, a Eusébio został królem strzelców turnieju z dziewięcioma bramkami.

Jeden turniej, jedna szansa – i wykorzystana tak, że pięćdziesiąt lat później wciąż jest pierwszą rzeczą, którą się o nim wspomina. To rzadkie: większość wielkich karier reprezentacyjnych buduje się przez kilka turniejów.

Co po nim zostało

Złotą Piłkę „France Football” zdobył w 1965 roku, a w 1962 i 1966 zajmował w tym plebiscycie drugie miejsce. Trzy miejsca na podium w ciągu pięciu lat pokazują, jak stabilnie wysoki był jego poziom, a nie tylko jak dobry był jeden sezon.

Zostało po nim także coś, czego nie widać w tabelach. Był jednym z pierwszych zawodników spoza Europy, którzy stali się twarzą europejskiego klubu i całej reprezentacji – w czasach, gdy nie było to ani oczywiste, ani łatwe.

Dlatego trafia do tej galerii jako pierwszy. Nie dlatego, że miał najlepsze liczby w historii – dlatego, że po jego karierze zmieniło się to, kogo w europejskim futbolu uznaje się za gwiazdę.

Źródła

Daty, dorobek klubowy i reprezentacyjny, wyróżnienia indywidualne oraz liczba bramek za hasłem Eusébio w polskiej Wikipedii.

Jak wyglądał futbol, w którym grał

Warto pamiętać, w jakich warunkach powstawał ten dorobek. W latach sześćdziesiątych przepisy znacznie mocniej chroniły grającego ostro obrońcę niż atakującego napastnika, murawy w drugiej połowie sezonu bywały w stanie, którego dziś nie dopuściłby żaden inspektor, a opieka medyczna nad zawodnikiem była nieporównywalna z obecną.

Nie było też rotacji składu w dzisiejszym rozumieniu. Czołowy napastnik grał praktycznie wszystkie mecze sezonu, z urazami włącznie, bo alternatywą było osłabienie drużyny. Kariery kończyły się przez to wcześniej i częściej z powodu kolana niż z powodu wieku.

Dlatego porównywanie dorobku bramkowego sprzed pół wieku z dzisiejszym jest ćwiczeniem bez wyniku. Ciekawsze jest pytanie, co dany zawodnik robił lepiej niż jemu współcześni – i na to akurat w tym przypadku odpowiedź jest dobrze udokumentowana.

Kariera w liczbach

Wszystkie dane pochodzą ze źródła podanego na końcu tekstu.